Probleemstelling
Publieke organisaties verzamelen, beheren en gebruiken informatie vanuit hun eigen taken, verantwoordelijkheden en beleidsdomeinen.
Hierdoor is informatie versnipperd over organisaties, registraties en systemen, worden begrippen en definities verschillend gehanteerd en blijven relaties tussen gegevens en de werkelijkheid waarop deze betrekking hebben onvoldoende zichtbaar.
Hoewel gegevens steeds vaker technisch worden uitgewisseld, ontbreekt een gemeenschappelijk informatiekundig fundament om deze gegevens in samenhang te begrijpen, te interpreteren en betekenisvol te gebruiken.
Dit belemmert publieke organisaties in hun vermogen om vanuit een gezamenlijk beeld van de werkelijkheid persoonlijke en maatschappelijke vraagstukken te doorgronden en passende afwegingen en keuzes te maken.
Visie
Mijn visie op De Informatieomslag beschrijft hoe publieke organisaties informatie gezamenlijk en betekenisvol kunnen inzetten.
Ik pleit voor een samenhangende publieke informatievoorziening waarin de mens centraal staat en waarin gegevens in hun onderlinge samenhang betekenis krijgen voor het begrijpen en aanpakken van persoonlijke en maatschappelijke vraagstukken.
De mens en zijn leefomgeving vormen daarbij voor mij het vertrekpunt. Vanuit de informatiebehoefte van de mens en de vraagstukken die spelen, wordt bepaald welke informatie publieke organisaties nodig is om inzicht in de situatie te krijgen en passende afwegingen en keuzes te maken.
Het doel is om informatie uit verschillende bronnen en domeinen met elkaar te verbinden, in samenhang te brengen en in de juiste context te plaatsen. Hierdoor ontstaat een betekenisvol beeld van de werkelijkheid.
Zo wordt informatie niet slechts technisch uitgewisseld, maar daadwerkelijk bruikbaar voor inzicht, afweging en handelen.
Dit is mijn pleidooi voor De Informatieomslag: een omslag die vraagt om een andere manier van denken, samenwerken en organiseren.
Mijn voorstel voor De Informatieomslag bestaat uit twee samenhangende bewegingen:
1. Van mens naar betekenisvolle informatie: mens, werkelijkheid, betekenis en samenhang.
2. Van visie naar gezamenlijke realisatie: regie, samenhangende informatievoorziening en samen organiseren.
De zeven samenhangende uitgangspunten van mijn voorstel voor De Informatieomslag zijn:
Beweging 1 – Van mens naar betekenisvolle informatie
- Mens – De mens als vertrekpunt
Begin bij mensen, hun behoeften en de vraagstukken waarvoor informatie nodig is.
Mijn voorstel vertrekt vanuit de mens en de persoonlijke en maatschappelijke vraagstukken die spelen. Niet de organisatie of het systeem, maar de behoefte en het doel bepalen welke informatie relevant is. Zo wordt de informatievoorziening dienstbaar aan wat mensen en de samenleving nodig hebben. - Werkelijkheid – De leefomgeving als context
Plaats vraagstukken in hun geografische, ruimtelijke en maatschappelijke context.
Vanuit deze visie worden mensen en vraagstukken verbonden met de werkelijkheid waarin zij leven, wonen en werken. Daarbij wordt inzichtelijk waar en wanneer activiteiten plaatsvinden, welke mensen en objecten betrokken zijn en welke omstandigheden, regels en verantwoordelijkheden van invloed zijn. - Betekenis – Gezamenlijk begrijpen en duiden
Deel begrippen, definities en interpretaties om tot gezamenlijk begrip te komen.
Mijn voorstel omvat de ontwikkeling en toepassing van een semantisch samenhangend fundament waarin de werkelijkheid, de daarin voorkomende objecten, hun eigenschappen en onderlinge relaties op een eenduidige manier worden beschreven.
Dit fundament verbindt een beschrijving van de driedimensionale werkelijkheid met gedeelde informatie- en begrippenmodellen. Daarbij worden niet alleen objecten en hun kenmerken beschreven, maar ook hun ruimtelijke, maatschappelijke en tijdsgebonden relaties en de context waarin zij betekenis krijgen.
Door gebruik te maken van gedeelde begrippen, definities en interpretaties ontstaat een gemeenschappelijke betekenislaag. Hierdoor kunnen gegevens uit verschillende bronnen en domeinen naar hun onderliggende betekenis worden herkend, met elkaar in verband worden gebracht en in samenhang worden begrepen.
Zo ontstaat een informatiekundig fundament voor het verbinden, interpreteren en analyseren van informatie over de werkelijkheid van de mens en zijn leefomgeving. - Samenhang – Verbanden zichtbaar maken
Breng relaties tussen mensen, objecten, gebeurtenissen en hun omgeving in beeld.
De voorgestelde aanpak verbindt informatie door relaties expliciet te maken en gegevens in hun tijdsgebonden, ruimtelijke en maatschappelijke context te plaatsen.
Zo wordt zichtbaar hoe mensen, objecten en gebeurtenissen met elkaar samenhangen en elkaar beïnvloeden. Dit helpt om maatschappelijke vraagstukken beter te begrijpen, oorzaken te onderzoeken en gevolgen inzichtelijk te maken.
Beweging 2 – Van visie naar gezamenlijke realisatie
- Regie – Gezamenlijk richting bepalen en verantwoordelijkheid nemen
Bepaal de gezamenlijke koers, stel kaders vast en borg publieke waarden, kwaliteit en verantwoord gebruik.
In mijn voorstel ligt op strategisch niveau een belangrijke rol voor het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), onder meer bij de landelijke visie- en kaderstelling en de bijbehorende besluitvorming.
Dit omvat de gezamenlijke uitgangspunten voor informatiemodellen en gegevensbeheer en de afspraken over de inrichting van de beheerorganisatie. Daarbij worden verantwoordelijkheden, bevoegdheden en onderlinge verhoudingen helder vastgelegd.
In mijn voorstel worden publieke waarden zoals privacy, veiligheid, rechtmatigheid, betrouwbaarheid en kwaliteit structureel geborgd.
De strategische regie biedt daarmee richting en kaders waarbinnen de gezamenlijke informatievoorziening kan worden ingericht en uitgevoerd. - Eén informatievoorziening – Samenhang organiseren
Organiseer en verbind informatie uit verschillende bronnen tot één samenhangend, actueel, begrijpelijk en herleidbaar informatiebeeld.
Op tactisch niveau wordt de gezamenlijke Nederlandse informatievoorziening ingericht en georganiseerd. De voorgestelde informatievoorziening brengt informatie uit verschillende bronnen, domeinen en systemen in samenhang, zodat een zo actueel mogelijk en herleidbaar beeld ontstaat van de mens en zijn omgeving.
Dit vraagt om de onderlinge afstemming en verbinding van informatiemodellen, gegevensbronnen, standaarden en informatievoorzieningen. De voorgestelde informatievoorziening organiseert de samenhang zodanig dat informatie op een eenduidige manier beschikbaar en bruikbaar is voor degenen die deze op grond van hun rol en bevoegdheden mogen gebruiken.
Eén informatievoorziening betekent niet dat alle informatie in één centrale database of applicatie moet worden ondergebracht. Het betekent dat de verschillende onderdelen gezamenlijk functioneren als één samenhangend geheel, gebaseerd op gedeelde afspraken, standaarden en voorzieningen.
Echter, wanneer een gezamenlijke applicatie voor een bedrijfsvoerings- of operationeel proces aantoonbaar de beste oplossing is, kiezen organisaties ervoor deze samen te ontwikkelen, in te richten of te gebruiken. - Samen organiseren – Gezamenlijk realiseren en beheren
Organiseer en realiseer de benodigde componenten gezamenlijk waar dat aantoonbare meerwaarde biedt, met ruimte voor lokale behoeften.
Op operationeel niveau geven organisaties gezamenlijk uitvoering aan de inrichting, ontwikkeling, het beheer en het gebruik van de onderdelen die nodig zijn voor De Informatieomslag.
Mijn voorstel is om standaarden, gegevensbeheer, voorzieningen, applicaties en processen gezamenlijk te organiseren waar dat aantoonbare meerwaarde biedt. We delen en hergebruiken wat gemeenschappelijk kan en behouden ruimte voor wat lokaal nodig is.
Zo wordt de gezamenlijke informatievoorziening daadwerkelijk gerealiseerd en onderhouden, met behoud van de verantwoordelijkheid van iedere organisatie voor de eigen uitvoering.
De centrale onderzoeksvraag achter De Informatieomslag is:
Hoe kunnen we een gemeenschappelijk informatiekundig fundament ontwikkelen dat de werkelijkheid van mensen en hun leefomgeving beschrijft, zodat publieke organisaties vanuit die werkelijkheid informatie betekenisvol kunnen verbinden, begrijpen en gebruiken?