8. Regie op semantiek
Nederland digitaliseert in hoog tempo, maar wie voert de regie over de informatievoorziening van de overheid? Wie bepaalt hoe administratieve en topografische gegevens worden beheerd, gedeeld en begrepen?
In mijn vorige bijdrage beschreef ik hoe de overheid al zo’n 25 jaar streeft naar dezelfde doelen. De burger en ondernemer centraal stellen, dienstverlening toegankelijker maken en gegevens beter uitwisselen. Er is veel bereikt, maar de samenhang tussen organisaties, gegevens en processen blijft een uitdaging.
De informatievoorziening is verdeeld over ministeries, bestuurslagen en uitvoeringsorganisaties, elk met eigen taken, processen en systemen. Voor samenhang tussen deze voorzieningen zijn er veel bouwstenen en initiatieven zoals NDS, IBDS, FDS, NORA, NL-SBB en MIM.
In mijn werkomgeving heb ik te maken met burgers, ondernemingen, hun activiteiten en de openbare leefomgeving. Die werkelijkheid houdt zich niet aan de organisatorische grenzen van de overheid. Juist daarom moet informatie over die werkelijkheid over organisatiegrenzen heen samenhangend kunnen worden vastgelegd, gedeeld en begrepen.
Vanuit dit vertrekpunt pleit ik voor regie vanuit één overheidsbrede visie op semantische samenhangende informatievoorziening. Gemeenschappelijke begrippen, definities, gegevensmodellen en standaarden zorgen ervoor dat organisaties informatie op een vergelijkbare manier vastleggen, uitwisselen en begrijpen.
Dat vraagt om gemeenschappelijke afspraken over de betekenis, structuur en het gebruik van gegevens. Publieke organisaties moeten hun informatievoorziening daarop afstemmen, met behoud van hun wettelijke verantwoordelijkheden en ruimte voor verschillen in de uitvoering.
Het opleggen van belastingaanslagen, het verlenen van vergunningen, het toekennen van toeslagen en het beheren van de openbare ruimte zijn voorbeelden van processen waarbij samenhangende gegevens worden gebruikt. Wanneer organisaties deze gegevens verschillend en dubbel vastleggen of interpreteren, wordt samenwerking onnodig ingewikkeld.
Daarvoor is regie nodig op de ontwikkeling, het beheer en de doorontwikkeling van gemeenschappelijke afspraken en standaarden. Daarbij moeten verantwoordelijkheden helder zijn: wie neemt besluiten, wie beheert de afspraken, hoe worden wijzigingen doorgevoerd en hoe wordt de toepassing ervan bewaakt?
Met De Informatieomslag pleit ik voor semantische interoperabiliteit. Begrippen als adres, inkomen, vergunning, gebouw, persoon, waarde en schuld kunnen per organisatie een andere betekenis hebben. Leg verschillen die voortkomen uit wettelijke taken of context expliciet vast, inclusief hun onderlinge relaties. Zo voorkomen we misverstanden, fouten en onnodige administratieve lasten, binnen de kaders voor privacy en informatiebeveiliging.
Mijn pleidooi is helder. Versterk de bestuurlijke regie op semantische overheidsinformatie vanuit één overheidsbrede visie, met duidelijke besluitvorming, heldere verantwoordelijkheden en structureel beheer.