3. Mijn aanleiding tot ‘De Informatieomslag’
Wie het boek ‘Weaving the Web – The original design and ultimate destiny of the World Wide Web by its inventor Sir Tim Berners-Lee uit 1999’, heeft gelezen weet dat hij met het semantische web ook een belangrijke volgende stap voor ogen had. Om gegevens te voorzien van betekenis. Hierdoor kunnen computerprogramma’s gegevens als samenhangende informatie begrijpen en verwerken.
Zijn gedachtegoed rond het web, eind jaren ’80 van de vorige eeuw en later het semantische web, is een belangrijk uitgangspunt voor mijn onderzoek met ‘De Informatieomslag’. Want hoe kan het dat we nu, anno 2026, nog steeds zo veel moeite hebben om informatie als één samenhangend geheel te organiseren? Waarom is onze publieke informatievoorziening, ondanks decennia van standaardisatie, digitalisering en systeemintegratie nog steeds zo versnipperd?
Mijn tweede uitgangspunt is mijn eigen ervaring van meer dan veertig jaar in de publieke – en geografische informatievoorziening. In die periode heb ik de ontwikkeling meegemaakt van analoog naar steeds meer digitale systemen, registraties, technische koppelingen, standaarden, informatiemodellen en gegevensuitwisselingen. Veel daarvan hebben ons geholpen met het beter beschikbaar stellen en het uitwisselen van informatie.
Maar iets heeft mij altijd verwonderd. Het grote aantal gelijksoortige systemen bij de vele afzonderlijke publieke organisaties. Terwijl die organisaties gebruik maken van dezelfde basisregistraties en vaak over dezelfde werkelijkheid informatie verzamelen en gebruiken.
Mijn derde uitgangspunt is de werkelijkheid van burgers, bedrijven en de samenleving. Die werkelijkheid kent geen organisatorische grenzen van de overheid. Een burger, een gebouw, een weg, een perceel of een bedrijf houdt niet op te bestaan bij de grens van een organisatie. Toch leggen we die werkelijkheid vast in afzonderlijke domeinen, registraties en systemen.
Deze drie uitgangspunten geven mij niet zozeer het beeld dat we de afgelopen 40 à 50 jaar geen vooruitgang hebben geboekt. Integendeel. We hebben systemen verbonden, gegevens gestandaardiseerd, betekenissen geharmoniseerd en steeds meer relaties tussen informatie expliciet gemaakt.
Toch blijft er voor mij een belangrijke vraag over. Waar brengen we al die samenhang uiteindelijk samen?
De werkelijkheid van een burger, een bedrijf of een locatie bestaat niet uit afzonderlijke registraties. In de werkelijkheid hangen personen, bedrijven, gebouwen, percelen, adressen, gebeurtenissen, regels en activiteiten voortdurend met elkaar samen.
De overheid beschikt inmiddels over veel van de bouwstenen om die samenhang te beschrijven. De vraag is alleen of we die bouwstenen ook kunnen organiseren rond de situaties waarin mensen, bedrijven en overheden daadwerkelijk handelen.
Een burger denkt bijvoorbeeld niet in termen van BRP, BAG, WOZ en Omgevingswet wanneer hij gaat verhuizen. Een ondernemer denkt niet in termen van Handelsregister, BAG, BRK en vergunningen wanneer hij een bedrijf op een locatie wil beginnen. Dat zijn verschillende informatiebronnen die vanuit het perspectief van de overheid relevant zijn voor één en dezelfde werkelijkheid.
Voor mij ligt daar met ‘De Informatieomslag’ de volgende stap. Hoe kunnen we de omslag maken van het verbinden van systemen en gegevens naar het verbinden van informatie, zodat we kunnen begrijpen wat er in een concrete situatie aan de hand is?